Çocuk Yazını Çevirisinde Cinsiyet Aktarımı: İnsan ve ChatGPT Çevirilerinin Karşılaştırmalı Analizi

Engineering notes

Engineering notes will be added by the aipentium editorial team.

Chinese explanation / 中文解读

中文解读待补充：本站会优先为大语言模型、生成式AI、ChatGPT相关技术、计算机视觉、深度学习等高价值论文补充中文说明。

Original abstract

Bu çalışma, 0–6 yaş grubuna yönelik Türkçe çocuk yazını eserlerinin İngilizceye çevirisinde cinsiyet kavramının nasıl aktarıldığını, insan ve ChatGPT-4o çevirileri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle Türkçe gibi dilbilgisel cinsiyet işaretlemesi bulunmayan dillerden İngilizce gibi cinsiyetli adıl sistemine sahip dillere yapılan çevirilerde, cinsiyet aktarımı çevirmen için zorunlu bir karar alanı oluşturmaktadır. Araştırma, nitel bir durum çalışması olarak tasarlanmış ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri setini, fabl türünde yazılmış ve Türkçeden İngilizceye çevrilmiş altı temel düzey kısa öykü oluşturmaktadır. Kaynak metinler, insan çevirileri ve ChatGPT-4o tarafından iki farklı istemle üretilen çeviriler karşılaştırılmış; karakterlerin cinsiyetlerine göre kullanılan adıllar kodlanarak analiz edilmiştir. Bulgular, cinsiyeti açıkça belirtilmeyen karakterler için hem insan çevirilerinde hem de ChatGPT-4o’nun çıktılarında sıklıkla eril genelleme yapıldığını göstermiştir. Bununla birlikte, cinsiyetleri dilsel ifadeler veya kültürel artalan bilgisiyle belirlenebilen karakterler için her iki tarafın da büyük ölçüde doğru ve tutarlı adıl tercihleri yaptığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, çocuk yazını çevirilerinde adıl tercihlerinin yalnızca dilsel bir eşdeğerlik sorunu olmadığını; aynı zamanda toplumsal cinsiyet temsilleri ve çocukların gelişimsel süreçleri açısından ideolojik bir boyut taşıdığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, hem insan çevirilerinde hem de yapay zekâ temelli sistemlerce üretilen çeviri çıktılarında cinsiyet aktarımı konusundaki eğilimleri görünür kılarak alandaki sınırlı karşılaştırmalı araştırmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Links and sources

Comments